Statystyka Strony

Użytkowników : 6
Artykułów : 28
Odsłon : 41582
 
Imperatyw kategoryczny Kanta w zarządzaniu PDF Drukuj
Wpisany przez I.Kaczmar   
wtorek, 12 czerwca 2012 11:52

Imperatyw kategoryczny w ogólnej postaci brzmi następująco: „postępuj tylko według takiej maksymy, dzięki której chcesz aby stała się ona powszechnym prawem”. Warto jednak dokonać głębszej analizy etyki Kanta i zastanowić się jakie są implikacje dla etyki współczesnego zarządzania.

Podstawowe pytanie brzmi: czym jest działanie moralne w przeciwieństwie do działania niemoralnego? Według Immanuela Kanta moralny jest ten kto działa z obowiązku, a nie z konieczności czy przekonania. Z obowiązku działa się mając świadomość zobowiązania wobec kogoś, a człowiek który rozumie istotę tego zobowiązania jest moralny. Na przykład zachowanie życia na przekór nieszczęściu i niepowodzeniom, jest działaniem „z obowiązku” i jest moralne.

Człowiek moralny postępuje z obowiązku, a nie ze skłonności czy nawet w zgodzie z obowiązkiem. Aby móc rozróżnić co jest obowiązkiem w różnych warunkach należy zadać pytanie: czy zachowanie w danej chwili przyjęte mogłoby się stać prawem powszechnym, a zachowanie winno być osądzone pod względem tego co mogłoby wywołać jakby stało się kodeksem powszechnym.

Imperatyw kategoryczny traktowany jest jak bezwzględny nakaz. Imperatyw kategoryczny uznaje czyn za dobry sam w sobie (moralnie słuszny), bez względu na jakikolwiek zamiar czy inny cel. Czyn obiektywnie konieczny, nakaz bezwzględny i bezwarunkowy. Z imperatywu kategorycznego można wyprowadzić inne imperatywy, m. in. imperatyw obowiązku: postępuj tak, jak gdyby maksyma twojego postępowania przez wolę twą miała stać się ogólnym prawem przyrody”. Przykłady obowiązków1:

  • Odbieranie sobie życia nawet gdy przynosi cierpienie jest sprzeczne z zasadą obowiązku. Nie może istnieć przyroda w której to samo uczucie, które pobudza popieranie życia może je także niszczyć.
  • Składanie fałszywych obietnic jeżeli z góry zakładamy wariant, że nie możemy danej obietnicy spełnić, (np. pożyczanie pieniędzy gdy wiemy z góry, że nie stać nas aby je zwrócić). Przecież jeżeli takie postępowanie miałoby się stać prawem ogólnym, każdy śmiałby się z naszych obietnic.
  • Nie rozwijanie talentów i zdolności, także jest niezgodne z ogólnym prawem przyrody. Każda istota rozumna powinna dążyć do harmonijnego rozwoju wszystkich władz, użytecznych do realizacji rozmaitych możliwych celów.
  • Bycie obojętnym. Nie przyczynianie się do czyjegoś powodzenia lub powodowanie jego gorszej biedy, mogłoby funkcjonować nieraz nawet lepiej niż oszukiwanie i łamanie prawa. Dopuszczenie jednak tej maksymy jako ogólnego prawa w całej rozciągłości mogłoby pozbawić możliwości dania pomocy ludziom znajdującym się naprawdę w trudnej sytuacji. Pozbawić ich nawet nadziei pomocy.

Źródło: opracowanie własne.

1. I. Kant, Uzasadnienie metafizyki i moralności , PWN, Warszawa, 1953.